GIÁ TRỊ CỦA NGƯỜI CHƠI
          Sự vận hành của classic menswear vốn chưa bao giờ nằm ngoài chuyển động của ngành thời trang nói chung; và người chơi classic aka dân sarto aka đồng nghệ là một khái niệm vô cùng rộng, trong đó không chỉ có người tiêu dùng, mà còn là những con người hoạt động trong mạng lưới cung ứng. Đừng hiểu nhầm, bài viết này tôi không nói về câu chuyện của cán cân Cung – Cầu đâu, mà tôi muốn nói về tác động của các cá nhân nổi bật đến cộng đồng người chơi, chứ không phải chuyện làm ăn mua bán.
          Đầu tiên, theo tôi thì giá trị của một người (tương quan trong một bối cảnh) được định nghĩa trực tiếp/ gián tiếp bằng những gì người đó tạo ra/ đem lại cho những người khác, chứ không phải ý muốn chủ quan của người đó (nghe có vẻ trừu tượng nhưng đại khái là thế này: bạn là một bác sỹ thì giá trị của bạn đối với xã hội là bạn có thể chữa bệnh cứu người, còn nếu bạn muốn cứu người nhưng không có khả năng cứu thì đối với xã hội bạn chỉ là một người tốt bụng). Bản thân tôi từ lâu đã rút ra một quan điểm nhất quán về vấn đề giá trị của một người chơi có tiếng nói trong cộng đồng classic cả trong và ngoài nước.
          Gía trị thực sự của người chơi không phải là những kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật cắt may hay vải vóc. Mặc dù các blogger/vlogger thường nói về vấn đề này, nhưng theo tôi, những so sánh thông qua trải nghiệm của bản thân là đáng quý, còn việc chém sâu về cách cắt may, cách dựng áo, hay tính chất, dày nặng của từng tấm vải là không có nhiều giá trị tham khảo. Những vấn đề này nên để cho nhà may nói thì hợp lý hơn, vì họ là người trực tiếp làm ra sản phẩm; nói đơn giản thì một thợ may phụ việc trong tiệm may có thể còn biết rõ hơn là các blogger/ vlogger. Tương tự về vải, một người chơi có điều kiện và chịu khó thì một năm tiếp xúc tầm trăm tấm vải là nhiều, còn tailor họ có sẵn trong nhà hàng ngàn mẫu; không những thế, họ thường được update những collection mới do quan hệ với các nhà vải, mà tốc độ ra mẫu vải mới của các nhà vải trên thế giới cực kỳ nhanh, con số hàng chục hàng trăm mà người chơi trải nghiệm thật không thấm tháp gì (đại khái là người chơi chia sẻ kiến thức thì tốt, nhưng cho rằng mình có fame thì mình biết nhiều hơn nhà may/ nhà cung ứng là không ổn). Nói ví dụ, khi viết về vải superwool, 100s là sợi mảnh bao nhiêu, 120s là bao nhiêu…vv tôi cũng phải check lại tài liệu chứ bình thường chẳng nhớ nổi, mà cũng chẳng cần phải nhớ vì nó không thực sự có ích cho chuyện ăn chơi; chỉ cần biết superwool là gì và tính chất của nó là đủ (tất nhiên, trong mọi lĩnh vực, có chuyên môn không có nghĩa là biết mọi câu trả lời, mà là biết đi đâu tìm câu trả lời). Tương tự như khi anh em xem video của các fitness influencer hướng dẫn ăn uống tính toán calo, lên lịch heo thỳ này nọ, nghe có vẻ như trong đầu họ là một bầu trời kiến thức, nhưng thực ra lúc làm video họ cũng chém thế thôi chứ ra ngoài họ cũng ăn bậy từa lưa (Chris khụ khụ Heria khụ 1800 calo/ngày khụ khụ).
          Gía trị của một người chơi nằm ở style riêng, sức lan tỏa, sự công tâm, và sự đánh giá chủ quan rất con người. Những điều này hình thành từ tính cách, sở thích, lối sống, hướng phát triển…vv và điều này giúp những người theo dõi họ nhìn thấy cuộc chơi qua một lăng kính khác (tương tự khi xem film, ta trải nghiệm thế giới qua câu chuyện của những con người khác), hoặc newbie nhìn thấy hướng phát triển trong tương lai của từng lối đi sẽ như thế nào.
          Ví dụ: những người làm việc cho một thương hiệu như ad Đức, Nguyễn Huỳnh Thương sẽ có nhiều đồ may đo đẹp chau chuốt (nôm na là do của nhà trồng được), nhưng lại có hạn chế trong việc thử nghiệm đồ đạc từ các tailor, brand…vv khác. Chính ad Đức chia sẻ là trải nghiệm anh có nhờ vào quan hệ với các brand và người chơi khác rất nhiều, và khi anh nói “con đường ăn chơi của anh may mắn được nhiều anh em yêu quý”, đó là anh chia sẻ thật tâm!
– Những người chơi nhiều kinh nghiệm về đồ vintage như anh Thành Đức Huỳnh, anh Khôi Đỗ, hay Trần Khôi Nguyên lại có nhiều món đồ khủng với giá bèo, nắm giữ những bí quyết để săn lùng các món đồ cổ, kèm theo đó là những đặc điểm hình thể phù hợp (với thị trường Mỹ) và những thợ sửa đồ tâm đắc (anh Thành em biết anh sắp kêu là anh lùn hơn bọn Tây nhưng anh được cái to nhé)
– Cá nhân tôi có hình thể (so với người Mỹ) là không cao to nhưng được cái đen hôi, lại lười săn đồ vintage nên không chọn đầu tư thời gian cho bộ môn đồ cổ. Đồng thời vị trí địa lý không gần nhà may hay thợ sửa đồ nào tốt (thợ ở đây chỉ biết cắt gấu và bóp bụng quần, hết), bù lại tôi có thể hình khá cân đối và kinh nghiệm thử qua một số style khác trước khi theo classic, nên tôi thường dành tâm sức hơn cho việc lựa chọn những món đồ hay ho từ các thương hiệu bán sẵn (bao gồm các brand không phải style classic)
          Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là kiến thức của người chơi thì không giá trị, mà nghĩa là người chơi nên thể hiện khả năng ứng dụng thực tế thay vì kiến thức đơn thuần. Có một thực trạng trong đội ngũ newbie (thời trang nói chung chứ không chỉ classic), đó là đề cao cảm nhận cá nhân một cách quá đáng. Biểu hiện của bệnh này là “mặc thế nào mình thích/ thoải mái là được”, “thời trang là không giới hạn”, “đây là chất riêng của tôi” etc. Hồi 2017 tôi có từng viết một bài về vấn đề này, xin trích một đoạn:
          “Bản chất của Taste là mang tính cá nhân, thể hiện trình độ của người mặc và rất mơ hồ. Riêng đối với classic menswear, một sự thật hơi phũ là khi trình độ bạn thấp, mặc dù vẫn có ý thích riêng nhưng bạn không thực sự có taste gì đâu. Vì như tôi đã nhắc trong bài này, style này yêu cầu lượng kiến thức + kinh nghiệm về quy tắc, tỷ lệ, phối màu, phối đồ, họa tiết, chất liệu etc học ổn ổn được mấy cái này đã mướt mồ hôi rồi, tức là tầm này còn đang loay hoay làm sao để không fail đã (Thực ra tôi cho rằng style nào cũng thế, trình độ chưa qua cơ bản thì taste của bạn vẫn chỉ là một thứ nhan nhản ngoài kia mà thôi, có điều mức cơ bản của classic style hơi bị xa :v). Khổ nỗi, với tư tưởng đề cao tính sáng tạo, rất nhiều người Việt đang mù quáng vỗ ngực tự hào về taste và dùng nó như một lý do để bỏ qua thiếu sót về chuyên môn.”
          Đó là khi bạn thấy ông này ông kia mặc đẹp và thầm nghĩ “mình mà có đồ đẹp/body đẹp/mặt đẹp thì trông mình còn ngon hơn mấy ổng”. Well, “Fashion is what you buy, style is what you do with it”. Tâm lý này tương tự như cảm giác khi bạn là gà/ chưa tiếp xúc với võ thuật và theo dõi một trận thi đấu võ thuật chuyên nghiệp; bạn sẽ nghĩ “nếu là tao, tao sẽ đấm thế này, tao đá thế kia chứ không lơ ngơ như thằng võ sĩ trong video” – chúng ta có niềm tin vô căn cứ rằng mình có năng lực (thần kỳ nào đó) làm tốt một số việc mà thực ra chúng ta không biết gì nhiều về nó. Điều này hiếm xảy ra với một số bộ môn nghe có vẻ xa rời hoạt động đời thường như khoa học tên lửa hay trượt băng nghệ thuật (tất nhiên rồi, nghe qua đã thấy nó khó ác liệt, còn mặc đồ thì có gì mà khó).
          Tuy nhiên, bất kỳ bộ môn nào khi đi sâu đều đỏi hỏi sự nghiên cứu. Khi bạn gà, mắt thẩm mỹ bẩm sinh và cảm nhận tự nhiên của bạn không đáng tin; thay vào đó, việc bạn cần làm là nắm chắc kiến thức cơ bản. Tương tự như võ thuật (striking), không có thứ gọi là “natural right-handed southpaw”. Đa số nhân loại là right-handed, và chúng ta cảm thấy thoải mái hơn với việc thủ tay phải ra trước (southpaw) thay vì tay phải về sau (orthodox). Nhưng striking không phải thứ “natural” (tự nhiên); cảm giác tự nhiên sẽ khiến bạn ngửa người về sau, quay mặt đi và nhắm tịt mắt khi bị đánh, vì striking không phải phương thức chiến đấu tự nhiên của con người (phương thức chiến đấu tự nhiên của con người là vật – “wresling”). Cũng như cảm giác thoải mái tự nhiên sẽ khiến bạn muốn mặc pajama thay vì suit, vậy nên khi bạn là newbie, hãy học nghiêm chỉnh từ nền tảng. Đến đây sẽ có nhiều người hỏi “sao lại không có natural right-handed southpaw? Nhìn Vasyl Lomachenko kìa”. OK trước tiên, bạn không phải Lomachenko. Một võ sĩ top đầu cũng như một người chơi classic top đầu, bạn có thể học hỏi và lấy cảm hứng từ họ, nhưng không có nghĩa là bạn có thể làm mọi thứ giống họ. Lomachenko là một elite boxer, không phải nhờ vào right-handed southpaw mà ổng được thành elite boxer, mà vì Lomachenko là elite boxer nên ổng được dùng right-handed southpaw (hay bất cứ thứ gì ổng muốn miễn ổng thấy phù hợp, ai ý kiến ổng đấm vỡ mồm). Tương tự như Tom Ford luôn mặc suit đen, vì ổng là Tom Ford nên ổng được mặc thế, nếu bạn không giỏi và không ở địa vị tương tự như ổng mà bắt chước ổng thì bạn cũng có thể ăn gạch vỡ mặt.
          Vậy nên, cứ cho là bạn có chất riêng thật đi, nhưng cũng không có nghĩa là chất của bạn hay. Bạn đem cho người ta thứ đáng giá thì đó gọi là chia sẻ, nhưng vứt rác sang nhà người ta thì không ai gọi là chia sẻ rác cả. Thế nên là, các đồng nghệ ơi, hãy tự trau dồi kiến thức, giữ thái độ cầu thị và cùng chia sẻ với nhau những trải nghiệm quý báu, để cùng nhau phê pha trong cuộc chơi này, đó là giá trị đích thực của một dân chơi; chứ không phải là tạo vỏ bọc của một chuyên gia để đổi lấy cảm giác được trọng vọng thượng đẳng.
  • Be classy, be nice